Η λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου είναι το μεγαλύτερο λιμνοθαλάσσιο σύστημα της Ελλάδας, με έκταση περίπου 22.000 στρέμματα. Από την αρχαιότητα έχει καταγραφεί από σημαντικούς γεωγράφους και ποιητές: ο Στράβων την ονομάζει «Κυνία Λίμνη», ενώ στον Όμηρο αναφέρεται ως «Περικαλλέα Λίμνη».
Σχηματίστηκε από τη δράση των ποταμών Έυηνος και Αχελώος, που με τα φερτά υλικά τους δημιούργησαν μια ρηχή, εύφορη λιμνοθάλασσα, οριοθετημένη απο τον Πατραϊκό Κόλπο από αμμώδη νησιά. Τα ήρεμα, ζεστά νερά της φιλοξενούν πλούσια θαλάσσια ζωή, ενώ η περιοχή αποτελεί καταφύγιο για περισσότερα από 280 είδη πουλιών, δηλαδή περίπου το 75% των ειδών της Ελλάδας. Για τη σημασία της, η λιμνοθάλασσα προστατεύεται από τη συνθήκη Ramsar και εντάσσεται στο δίκτυο Natura 2000.
Το τοπίο της έχει διαμορφώσει και την ανθρώπινη δραστηριότητα: οι «πελάδες», τα ξύλινα σπίτια πάνω στο νερό, και οι «γαϊτες», οι τοπικές βάρκες κατάλληλες για ρηχά νερά, αποτελούν χαρακτηριστικά στοιχεία της περιοχής. Στη λιμνοθάλασσα παράγεται εξαιρετικό ψάρι, τόσο από τους ελεύθερους αλιείς όσο και από τα «ιβάρια», τα φυσικά ιχθυοτροφεία που λειτουργούν σαν συνεταιρισμοί.
Εδώ παράγεται και το διάσημο αυγοτάραχο Μεσολογγίου, το «ελληνικό χαβιάρι», από τα αβγά της μπάφας, του θηλυκού κέφαλου της λιμνοθάλασσας, τα οποία αλατίζονται, ξεραίνονται και καλύπτονται με λεπτή στρώση φυσικού κεριού. Η πλούσια σε ιχνοστοιχεία λάσπη προσφέρει ιαματικές ιδιότητες, προσελκύοντας χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο.
Τέλος, στις αλυκές του Μεσολογγίου παράγεται αλάτι εδώ και αιώνες — από τον 14ο αιώνα μέχρι σήμερα — με παραδοσιακή μέθοδο: η θάλασσα εξατμίζεται κάτω από τον ήλιο και τον άνεμο, δημιουργώντας το εκλεκτό, φυσικό αλάτι και την αφρίνα Μεσολογγίου.
Photo by Tassos Datsis – Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=79230874